De armaturen hangen, de kabels liggen, en dan blijkt dat de helft van de verlichting niet reageert op de controller. Meestal zit de oorzaak in iets kleins: een busvoeding die ontbreekt, een lus in de bekabeling of adressen die nooit zijn toegewezen. Wie DALI verlichting aansluit op de juiste volgorde, voorkomt deze ‘DALI ergernissen’.
Op deze pagina vind je de bedrading van de 5-aderige DALI-kabel, een aansluitschema, een stappenplan van acht stappen en de fouten die we het vaakst zien. Onderaan staat een PDF met het complete schema om mee te nemen naar de bouwplaats.
- Wat heb je nodig om DALI verlichting aan te sluiten?
- De bedrading: 5-aderige DALI-buskabel uitgelegd
- DALI aansluitschema: voeding, controller, driver en armatuur
- Stappenplan: DALI verlichting aansluiten in 8 stappen
- DALI programmeren: adressen, groepen en scènes
- Veelgemaakte fouten bij het aansluiten van DALI
- Veelgestelde vragen over DALI aansluiten
- Conclusie: eerst plannen, dan aansluiten
Wat heb je nodig om DALI verlichting aan te sluiten?
Het korte antwoord: je sluit de netspanning (L, N, PE) aan op elke driver en je legt daarnaast een tweeaderige DALI-bus (DA, DA) van apparaat naar apparaat. Een controller en een busvoeding maken er een werkend systeem van. Ben je er nog niet uit welk lichtbesturingssysteem je wilt gaan gebruiken? Of weet je niet wat Dali is? Lees dan eerst onze uitleg over DALI verlichting.
Voor een gemiddelde installatie heb je dit nodig:
- DALI-armaturen of -drivers. Bekijk onze LED drivers met DALI-2 en armaturen zoals de bandrasterarmatuur.
- Een DALI controller voor adressering, groepen en scènes.
- Een busvoeding (soms in de controller ingebouwd).
- Bedieningselementen: DALI-drukknoppen, touchpanels en eventueel sensoren.
- Een meeraderige kabel (veelal 5 x 1,5 mm²) en de gebruikelijke klemmen.
Zoek je nog geschikte armaturen en drivers voor DALI? Vraag dan nu een account aan TLight klant worden. Twijfel je over het aansluiten van DALI? Neem contact op met TLight.nl en onze lichtadviseurs bevestigen of het past. TLight – Licht dat klopt.
Tip van TLight: tel je apparaten voordat je kabel trekt. Eén DALI-lijn kent een maximum van 64 apparaten en een busstroom van maximaal 250 mA.
De bedrading: 5-aderige DALI-buskabel uitgelegd
Een 5-aderige kabel combineert netspanning en stuursignaal in één trek. De drie aders voor de netspanning voeden de driver. De twee DALI-aders vormen de bus waarlangs de commando’s lopen. De DALI-aders zijn geïsoleerd voor netspanning, daarom mogen ze in dezelfde kabel liggen.
Ader |
Functie |
Aandachtspunt |
| L | Fase, 230V | Naar de driver, niet naar de DALI-klemmen |
| N | Nul | Naar de driver |
| PE | Aarde | Altijd doorverbinden naar het armatuur |
| DA | DALI-bus | Gaat van apparaat naar apparaat |
| DA | DALI-bus | Polariteitsvrij: volgorde van de twee DA-aders maakt niet uit |
De kleuren van de aders verschillen per kabelfabrikant. Bel de aders dus uit voordat je gaat klemmen. Voor langere lijnen (tot ongeveer 300 meter) kies je een voldoende dikke doorsnede, zodat de spanningsval op de bus beperkt blijft.
DALI aansluitschema: voeding, controller, driver en armatuur
Het DALI schema hieronder laat zien hoe de onderdelen samenhangen. De netspanning (L, N, PE) loopt naar elke driver. De DALI-bus loopt van de controller langs alle drivers en drukknoppen. Dat noemen we een DALI schakeling in lijn, ster of boom. Alleen een gesloten ring is niet toegestaan.
DALI dimmer en schakelaar aansluiten
Een DALI dimmer of DALI schakelaar is in de praktijk een DALI-drukknop, een touchpanel of een drukknopinterface. Je sluit die niet aan op de netspanning maar op de bus. Een gewone potentiaalvrije drukknop schakel je via een DALI-drukknopinterface; die vertaalt kort en lang drukken naar schakelen en dimmen. Dit is ook de oplossing als je een oude muurdimmer wilt vervangen: de fasedimmer verdwijnt, de drukknop komt op de bus.
“Onze lichtplannen en -oplossingen versterken iedere ruimte.”
Video: het DALI schema in twee minuten
Liever kijken dan lezen? In deze korte video lopen we het DALI aansluitschema stap voor stap door.
Stappenplan: DALI verlichting aansluiten in 8 stappen
- Maak een ontwerp. Teken armaturen, groepen en bedieningspunten. Houd per lijn maximaal 64 apparaten aan. Een lichtplan helpt je daarbij; TLight maakt het gratis.
- Stroom eraf! Schakel de groep spanningsloos en controleer dat dit zo is, voordat je klemmen opent.
- Leg de kabel. Trek 5 x 1,5 mm² van armatuur naar armatuur. Verbind L, N en PE door en maak van de twee DA-aders een doorlopende bus.
- Sluit de driver aan. L, N en PE op de netklemmen, DA en DA op de DALI-klemmen. Let op: de netspanning hoort nooit op de DALI-klemmen.
- Sluit voeding en controller aan. Eén busvoeding per lijn. Zit die niet in de controller, dan plaats je een losse.
- Sluit de bediening aan. Drukknoppen via een DALI-drukknopinterface, sensoren direct op de bus.
- Schakel de spanning in en laat de controller de aangesloten apparaten zoeken.
- Adresseer, groepeer en test. Noteer de adressen van de armaturen in de revisietekening.
Hulp nodig van TLight?
TLight kan je voorzien van het juiste advies. Het begint met een lichtplan. Vraag deze aan via onderstaande link:
DALI programmeren: adressen, groepen en scènes maken
Zonder adressen weet de bus niet welk armatuur wat moet doen. DALI programmeren bestaat uit drie handelingen:
- Adresseren: elke driver krijgt een eigen adres (0 tot en met 63).
- Groeperen: adressen worden aan maximaal 16 groepen toegewezen, bijvoorbeeld “gevelzone” of “vergaderruimte 2”.
- Scènes vastleggen: tot 16 lichtstanden, zoals presentatie, schoonmaak of avond.
Een goede controller herkent nieuwe drivers automatisch. Een armatuur dat je later vervangt, krijgt het adres van zijn voorganger terug. Heb je zo’n vervanging op de planning? In ons artikel over het vervangen van LED drivers lees je waar je op let.
Wil je de installatie aan een gebouwbeheersysteem of domoticasysteem koppelen? Dan gebruik je een DALI-gateway, die de bus naar een ander protocol vertaalt. Controleer vooraf welke protocollen de gateway ondersteunt.
Klik op de knop om de stappen te zien:
Klik op een scène om het verschil (en dimmen) te zien:
DALI Verlichting in de Praktijk (3D Kantoor)
Klik op de knoppen om te zien wat er gebeurt! Draai en zoom in de 3D-ruimte en kies een DALI-scène om de zone-aansturing en dimniveaus te bekijken:
Veelgemaakte fouten bij het aansluiten van DALI
Een DALI-installatie die niet werkt, heeft zelden een defect armatuur. Dit gaat het vaakst mis:
Fout |
Gevolg |
Oplossing |
| 230V op de DA-klemmen | Driver of controller defect | Meet de aders uit en controleer klemmen voor je inschakelt |
| Geen busvoeding | Geen communicatie | Plaats één voeding per lijn |
| Twee busvoedingen op één lijn | Storing of beschadiging | Gebruik maar één voeding per bus |
| Gesloten ring in de bekabeling | Onbetrouwbare communicatie | Leg lijn, ster of boom, geen lus |
| Meer dan 64 apparaten of te hoge busstroom | Apparaten vallen weg | Splits in meerdere lijnen |
| Te dunne kabel op lange lijn | Spanningsval, haperend signaal | Kies een grotere doorsnede |
| Adressen niet toegewezen | Armaturen reageren niet individueel | Voer adressering uit en leg vast |
Controleer de DALI-bus vóór oplevering één keer met de controller. Dat kost vijf minuten, een terugkomklus kost een halve dag.
Conclusie: eerst plannen, dan aansluiten
Een DALI schakeling is geen ingewikkeld stukje werk, zolang je de volgorde bewaakt: ontwerp, bekabeling, voeding, controller, adressering. De bus is polariteitsvrij, de netspanning niet. Houd je aan 64 apparaten per lijn en vermijd een ring. Dan loopt de installatie vanaf de eerste keer.
Vragen over DALI aansluiten
Nee, DALI kan je niet zelf zo even aansluiten. Werk aan de 230V-installatie hoort bij een vakbekwaam installateur, volgens NEN 1010. De DALI-bus zelf is eenvoudig, maar de driver zit op netspanning. Schakel dus ALTIJD een erkend installatiebedrijf in.
Nee. De twee DA-aders mag je omwisselen zonder dat het systeem uitvalt. Wat wél fout gaat, is netspanning op de DALI-klemmen.
Ongeveer 300 meter, afhankelijk van de kabeldoorsnede en de spanningsval. Bij lange lijnen kies je een dikkere kabel. Vragen hierover neem even contact op met TLight.
Een DALI dimmer is een DALI-drukknop, touchpanel of controller die op de bus hangt. Een gewone drukknop sluit je aan via een DALI-drukknopinterface.
Ja, met een DALI-gateway. Die koppelt de bus aan een ander systeem. Kijk vooraf of de gateway het protocol van jouw systeem ondersteunt.
Meer projecten
DALI verlichting handige lichtsturing voor projecten
In dit artikel lees je wat een DALI systeem is, wat het verschil is tussen DALI 1 en DALI 2, welke onderdelen je nodig hebt en voor welke projecten DALI de juiste keuze is.
LED-renovatie voor industriële gebouwen: bestaande infrastructuur blijft bestaan
Een productiehal, distributiecentrum of bedrijfsterrein stilleggen voor een verlichtingsproject is geen optie. Toch moet de oude TL- en HID-verlichting eruit... en nu?
LED drivers dimbaar: het juiste voltage, protocol en merk kiezen
In dit artikel lees je welke dimprotocollen er zijn (DALI, 1-10V, fase-dim en draadloos), welk voltage bij welke toepassing hoort, en welke dimbare led drivers wij op voorraad hebben bij TLight. Zo bestel je in één keer de juiste driver.</p>