Terug naar overzicht

LED drivers dimbaar: het juiste voltage, protocol en merk kiezen

Frank van de Venn
Geschreven door Frank van de Venn
Dimbare led driver

Een dimbare LED driver bestellen die achteraf niet blijkt te werken met de gekozen dimmer is geen fijn probleem. De lamp flikkert, dimt niet soepel, of reageert helemaal niet. Meestal ligt de oorzaak niet bij de armatuur, maar bij een driver en dimprotocol die niet op elkaar zijn afgestemd.

Hier lees je welke dimprotocollen er zijn (DALI, 1-10V, fase-dim en draadloos), welk voltage bij welke toepassing hoort, en welke merken led drivers dimbaar wij op voorraad hebben. Zo bestel je in één keer de juiste driver.

Wat is een dimbare LED driver?

Een LED driver zet de netspanning van 230V om naar de stroom of spanning die een LED-chip nodig heeft. Bij een dimbare LED driver gebeurt er meer: de driver ontvangt een stuursignaal, bijv: via een dimmer, een DALI-bus of een app en past de uitgaande stroom daarop aan. Het resultaat is een lager of hoger lichtniveau, zonder dat de kleurweergave of levensduur van de LED eronder lijdt.

Let op: je moet echt de juiste driver hebben

Niet elke driver is hiertoe in staat. Een niet-dimbare driver levert altijd hetzelfde uitgangsvermogen, ongeacht welk signaal je erop aansluit. Wil je later alsnog dimmen, dan moet de driver vervangen worden.

“Maatwerk in verlichting zorgt voor optimale sfeer en efficiëntie.”
Stefanie Nogarede Lichtspecialist

Hoe werkt dimmen met een LED driver?

Een dimbare driver regelt het lichtniveau op twee manieren: door de stroom te verlagen (Constant Current dimming) of door het signaal in pulsen te verdelen (PWM, Pulse Width Modulation).

Bij PWM schakelt de driver het licht razendsnel aan en uit, te snel om te zien, maar wel merkbaar in de gemiddelde helderheid. Dit is de meest gebruikte methode bij professionele drivers, omdat de kleurtemperatuur hierbij stabiel blijft, ook op een laag dimniveau.

Belangrijk is dat het stuursignaal en de driver hetzelfde protocol spreken. Sluit je een DALI-driver aan op een 1-10V-dimmer, dan gebeurt er simpelweg niets. De driver dimt dus niet vanzelf mee met elke dimmer. De techniek moet simpelweg matchen.

Welke dimprotocollen zijn er?

Voor led drivers dimbaar bestaan grofweg vier dimprotocollen. Elk protocol past bij een ander soort project: van een enkele ruimte met een muurdimmer tot een volledig aangestuurd kantoorgebouw.

Protocol
Werking
Typisch toegepast bij
DALI / DALI-2 Digitale bus, elk armatuur individueel adresseerbaar en programmeerbaar Kantoren, zorg, scholen, gebouwbeheersystemen
1-10V Analoog stuursignaal van 1 tot 10 volt, gekoppeld aan het lichtniveau Industrie, utiliteit, bestaande installaties
Fase-dim (leading/trailing edge) Standaard muurdimmer snijdt een deel van de netspanning weg Woningen, kleinschalige zakelijke ruimtes
Draadloos (Zigbee, Casambi, RF) Bediening via app of afstandsbediening, geen extra bekabeling nodig Renovatie, retail, ruimtes zonder stuurdraad

DALI is inmiddels de gangbare standaard voor grootschalige utiliteitsprojecten, mede doordat het protocol scenes, groepen en daglichtsturing ondersteunt. Meer technische achtergrond over de standaard zelf is te vinden bij de DALI Alliance, de internationale organisatie achter het protocol.

Fase-dim kent twee varianten: fase-aansnijding (leading edge, vaak bij ouderee installaties) en fase-afsnijding (trailing edge, de huidige standaard voor LED). Een driver die het verkeerde type fase-dim ondersteunt, geeft precies de klachten waar installateurs op afknappen: brommen, flikkeren of een dimrange die maar tot 30% komt in plaats van tot onder de 1%.

De meeste dimproblemen zitten niet in de armatuur, maar in de combinatie van driver en dimmer die niet bij elkaar past.

Dimmen van LED drivers

Welk voltage: 12V, 24V of 230V dimbaar?

Naast het protocol bepaalt het voltage welke driver je nodig hebt. Dit hangt direct af van het type verlichting dat wordt aangestuurd.

Voltage
Meest gebruikt bij
Let op
12V dimbaar Korte ledstrip-trajecten, meubelverlichting, kleine spots Groter spanningsverlies over lange kabellengtes
24V dimbaar Ledstrips, lichtlijnen, panelen, langere trajecten Standaardkeuze bij projectmatige installaties
230V dimbaar Direct op de armatuur aangesloten LED zonder losse driver-uitgang Compatibiliteit met de muurdimmer vooraf controleren

Een 12V-driver op een lang ledstrip-traject aansluiten leidt tot een merkbaar verschil in helderheid tussen begin en eind van de strip. Bij trajecten langer dan een paar meter is een 24V dimbare driver daarom vaak de betere keuze. Je hebt dan minder spanningsverlies en gelijkmatiger licht.

Welke merken bieden dimbare LED drivers aan?

TLight heeft dimbare drivers van meerdere A-merken direct op voorraad. Elk merk heeft specifieke kwaliteiten op de bouw: van industriële robuustheid tot brede ondersteuning van dimprotocollen binnen één productlijn.

Merk Sterk in Ondersteunde dimtechniek
Philips Signify LED drivers Philips / Signify Industriële en utiliteitsprojecten DALI-2, 1-10V
Osram LED drivers Osram Brede uitwisselbaarheid, betrouwbare vervanging DALI-2, Fase-afsnijding (Triac)
Mean Well LED drivers Mean Well Industrieel en waterdichte (IP67) toepassingen 0-10V, DALI, PWM
BOKE LED drivers BOKE Flikkervrije sturing voor panelen en downlighters Fase-afsnijding (Triac), DALI-2, Push-DIM
LiFud LED drivers LiFud Scherp geprijsde projectdrivers voor utiliteit Fase-afsnijding, 1-10V, Push-DIM
Klemko Lumiko LED drivers Klemko / Lumiko Retrofit, renovatie en draadloze lichtsturing Fase-afsnijding, 1-10V, DALI-2, Zigbee / Casambi

Klemko is met dochtermerk Lumiko een van de weinige leveranciers die vrijwel elk dimprotocol in één productlijn aanbiedt: van een eenvoudige fase-dim driver tot een volledig draadloos aan te sturen variant. Handig wanneer nog niet vaststaat welk sturingssysteem het gebouw uiteindelijk krijgt.

Een dimbare driver van Gamma of Praxis lijkt op het eerste gezicht een snelle oplossing, maar mist doorgaans de garantietermijn, de Power Factor-specificaties en de productdocumentatie die bij een zakelijk project of NEN-inspectie gevraagd wordt. Voor projectmatig werk is een A-merk driver via een gespecialiseerde groothandel de veiligere keuze.

Dimbare LED driver met afstandsbediening

 

Niet elke ruimte heeft stuurdraden. Voor renovaties of ruimtes zonder extra bekabeling biedt TLight ook dimbare drivers met afstandsbediening: de driver ontvangt het dimsignaal draadloos, via RF, Zigbee of Bluetooth (Casambi). Dit is met name aantrekkelijk bij verbouwingen, waar het opnieuw trekken van stuurdraad tijd en kosten kost die niet in de planning passen.

 

Het nadeel: draadloze systemen zijn gevoeliger voor storing van andere apparatuur en vragen soms een aparte gateway om meerdere armaturen te groeperen. Voor een enkele ruimte is dat te overzien; voor een compleet kantoorpand is een bekabeld DALI-systeem doorgaans stabieler.

Dimbare vs. niet-dimbare driver: het verschil

  • Niet-dimbaar: vaste output, geen stuursignaal nodig, goedkoper in aanschaf.
  • Dimbaar: variabele output, vereist een compatibel stuursignaal, geschikt voor sfeer, aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling.

Sluit je een niet-dimbare driver per ongeluk aan op een dimmer, dan gebeurt er in het beste geval niets. In het slechtste geval gaat de driver stuk. Andersom werkt een dimbare driver ook prima zonder dimmer aangesloten: hij levert dan simpelweg 100% vermogen. Twijfel je over de juiste keuze voor een specifieke toepassing, dan is het overzicht van driver-types bij vervanging een goed startpunt.

Dimbare LED driver aansluiten: waar let je op?

Het aansluiten van een dimbare driver verschilt niet veel van een standaard driver, met één aanvullende stap: de stuurbedrading.

  1. Controleer het protocol van zowel de dimmer als de driver — deze moeten identiek zijn.
  2. Sluit de 230V-ingang aan volgens het aansluitschema op de driver.
  3. Verbind de stuurdraden (bijv. DALI+ en DALI- of 1-10V) met de juiste polariteit.
  4. Test op laag vermogen voordat het armatuur wordt gemonteerd, zodat flikkeren of brommen direct zichtbaar is.
  5. Documenteer het dimprotocol op of nabij het armatuur voor toekomstig onderhoud.

Bij twijfel over de elektrische aansluiting geldt hetzelfde advies als bij elke driver: laat dit door een vakbekwaam persoon uitvoeren.

Neem bij specifieke vragen over compatibiliteit gerust contact op met TLight

Conclusie: de juiste dimbare driver in één keer goed

De juiste led driver dimbaar kiezen komt neer op drie controles: welk dimprotocol spreekt de installatie, welk voltage past bij de verlichting, en welk merk biedt de garantie en beschikbaarheid die het project nodig heeft. Sla je een van deze drie over, dan is de kans groot dat het niet werkt.

Bekijk direct het volledige assortiment dimbare LED drivers bij TLight, of neem contact op voor persoonlijk advies over de juiste combinatie van driver en dimsysteem.

Meer artikelen

Een dimbare LED driver is een voeding die de stroom naar een LED-chip kan aanpassen op basis van een extern stuursignaal, waardoor het lichtniveau traploos of in stappen kan worden geregeld.

De driver ontvangt een signaal (bijvoorbeeld DALI, 1-10V of een fase-dim signaal) en past daarop de uitgaande stroom aan, meestal via razendsnelle pulsbreedtemodulatie (PWM).

Een niet-dimbare driver levert altijd een vast vermogen. Een dimbare driver kan de output variëren op basis van een stuursignaal en vereist daarom een compatibel dimprotocol.

Philips, Osram, Mean Well, BOKE, LiFud en Klemko/Lumiko bieden dimbare drivers met fabrieksgarantie. TLight heeft al deze merken op voorraad.

Ja, naast bekabelde protocollen zoals DALI en 1-10V levert TLight ook drivers die draadloos dimbaar zijn, onder meer via RF en Zigbee.

Controleer eerst of dimmer en driver hetzelfde protocol gebruiken, sluit vervolgens de voeding en de stuurdraden apart aan, en test op laag vermogen voordat het armatuur wordt gemonteerd.

Ja, zolang het totale wattage van alle aangesloten LED’s onder het maximale vermogen van de driver blijft en de dimtechniek van elke LED overeenkomt.

Flikkeren wijst vrijwel altijd op een mismatch tussen driver en dimmer, of op een driver die aan het einde van zijn levensduur is. Meer hierover staat in het artikel over het vervangen van LED drivers.